Trái phiếu doanh nghiệp là gì? Nên hay không nên đầu tư?

Trái phiếu doanh nghiệp đang trở thành một sản phẩm đầu tư thu hút sự chú ý của nhiều nhà đầu tư. Tuy nhiên, trước khi quyết định đầu tư, bạn cần hiểu rõ về trái phiếu doanh nghiệp, cân nhắc kỹ lưỡng về lợi ích và rủi ro, và nắm vững các quy định liên quan. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về việc đầu tư trái phiếu doanh nghiệp.

Trái phiếu doanh nghiệp là gì?

Trái phiếu là một sản phẩm tài chính mà một tổ chức (chính phủ hoặc doanh nghiệp) phát hành để huy động vốn từ nhà đầu tư. Tổ chức phát hành có nghĩa vụ thanh toán lãi suất định kỳ và trả lại số tiền gốc khi đến kỳ đáo hạn.

Trái phiếu doanh nghiệp là loại chứng khoán được phát hành bởi doanh nghiệp dưới dạng bút toán ghi nợ và chứng chỉ. Khi bạn mua trái phiếu của một doanh nghiệp, bạn trở thành chủ nợ của họ. Do đó, khi đến kỳ hạn, doanh nghiệp có nghĩa vụ thanh toán cả lãi và gốc theo quy định cho các nhà đầu tư trái phiếu.

Phân loại trái phiếu doanh nghiệp

Hiện nay, có hai loại trái phiếu doanh nghiệp phổ biến:

  • Trái phiếu niêm yết: Đây là trái phiếu được đăng ký và lưu ký tại Trung tâm Lưu ký Chứng khoán. Trái phiếu này được giao dịch rộng rãi trên các sàn chứng khoán tập trung (HNX và HSX). Quá trình giao dịch phải tuân theo quy định của Sở Giao dịch Chứng khoán niêm yết.
  • Trái phiếu OTC: Còn được gọi là trái phiếu phi tập trung, và được giao dịch tại thị trường OTC. Giao dịch được tiến hành giữa các nhà đầu tư theo nguyên tắc “thuận mua, vừa bán”, không bị ràng buộc bởi các chính sách pháp lý.

Đặc điểm của trái phiếu doanh nghiệp

Việc tìm hiểu về trái phiếu trước khi bắt đầu đầu tư là một bước rất quan trọng. Điều này giúp nhà đầu tư hiểu rõ về bản chất của trái phiếu, cũng như lựa chọn được những điều phù hợp với nhu cầu của mình. Nhà đầu tư có thể tham khảo những đặc điểm sau đây để hiểu rõ hơn về trái phiếu doanh nghiệp:

  • Kỳ hạn: Tùy thuộc vào nhu cầu sử dụng vốn của doanh nghiệp.
  • Số lượng phát hành: Tùy thuộc vào nhu cầu sử dụng vốn và khả năng huy động của thị trường.
  • Mệnh giá: Bội số của 100.000 VNĐ (theo quy định của thị trường phát hành).
  • Hình thức phát hành: Được phát hành dưới hình thức bút toán ghi nợ, chứng chỉ hoặc dữ liệu điện tử. Còn tùy thuộc vào quyết định của doanh nghiệp trong mỗi đợt phát hành.
  • Lãi suất: Có thể xác định lãi suất danh nghĩa theo ba hình thức chính: Lãi suất thả nổi, Lãi suất cố định hoặc kết hợp cả hai.
  • Quyền lợi của trái chủ: Được thanh toán đầy đủ cả gốc lẫn lãi khi đến hạn; Được quyền chuyển nhượng, thừa kế, dùng làm tài sản, để lại trái phiếu.

So sánh trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu chính phủ

Trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp đều là những công cụ tài chính quan trọng, nhưng chúng có một số khác biệt đáng kể. Dưới đây là một so sánh chi tiết:

Trái phiếu chính phủ:

  • Được phát hành bởi chính phủ để tài trợ cho các dự án công cộng như cơ sở hạ tầng, giao thông, y tế, giáo dục.
  • Có hai loại chính: Trái phiếu kho bạc (được phát hành khi ngân sách bị thiếu hụt tạm thời, có kỳ hạn ngắn, lãi suất cao, không rủi ro tín dụng) và Trái phiếu đầu tư (được phát hành thông qua đấu thầu trên thị trường tập trung hoặc qua đại lý phát hành).
  • Lãi suất thường cố định.
  • Kỳ hạn thường kéo dài trong trung hạn (5-12 năm) hoặc dài hạn (12-30 năm).
  • Khả năng bảo toàn vốn rất cao, gần như tuyệt đối.
  • Rủi ro cực thấp, chủ yếu chịu ảnh hưởng bởi tỷ giá hối đoái.
  • Không thể chuyển đổi sang cổ phiếu.

Trái phiếu doanh nghiệp:

  • Được phát hành bởi doanh nghiệp tư nhân để phục vụ mục tiêu phát triển, mở rộng hoạt động kinh doanh hoặc giải quyết vấn đề tài chính.
  • Lãi suất có thể cố định hoặc thả nổi tùy vào doanh nghiệp phát hành.
  • Kỳ hạn thường kéo dài trong ngắn hạn (1-3 năm).
  • Khả năng bảo toàn vốn tương đối.
  • Rủi ro ở mức trung bình, chủ yếu đến từ khả năng thanh toán nợ của doanh nghiệp phát hành.
  • Có khả năng chuyển đổi sang cổ phiếu.

Lợi ích và rủi ro khi đầu tư trái phiếu doanh nghiệp

Lợi ích:

  • Lãi suất nhận được hàng tháng cao hơn so với khi gửi tiết kiệm.
  • Mức độ rủi ro thấp hơn cổ phiếu.
  • Có thể mua đi bán lại với mức lãi suất thực nhận trong thời gian đầu tư.
  • Có thể thanh toán lãi suất định kỳ để tái đầu tư.
  • Nếu giá trái phiếu tăng, lãi suất sẽ có thể được thêm vào giá vốn.

Rủi ro:

  • Những bất lợi của trái phiếu bao gồm lãi suất tăng, biến động thị trường và rủi ro tín dụng.
  • Giá trái phiếu tăng khi lãi suất giảm và giảm khi lãi suất tăng.
  • Danh mục đầu tư trái phiếu của nhà đầu tư có thể bị mất giá thị trường trong môi trường tỷ giá tăng.
  • Sự biến động của thị trường trái phiếu có thể ảnh hưởng đến giá của trái phiếu riêng lẻ, bất kể các nguyên tắc cơ bản của tổ chức phát hành.
  • Rủi ro tín dụng có nghĩa là các tổ chức phát hành có thể không trả được nợ lãi và nghĩa vụ trả nợ gốc nếu họ gặp vấn đề về dòng tiền.
  • Một số trái phiếu có điều khoản gọi vốn, cho phép người phát hành có quyền mua lại chúng trước khi đáo hạn. Các công ty phát hành có nhiều khả năng thực hiện quyền mua lại sớm hơn khi lãi suất giảm, vì vậy nhà đầu tư có thể phải tái đầu tư tiền gốc với lãi suất thấp hơn.

Điều kiện để đầu tư trái phiếu doanh nghiệp

Để đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp, bạn cần phải tuân theo một số điều kiện như sau:

  • Có chứng chỉ hành nghề chứng khoán (sao y công chứng).
  • Cá nhân nắm giữ danh mục chứng khoán niêm yết, đăng ký giao dịch có giá trị tối thiểu 02 tỷ đồng được xác định bằng giá trị thị trường bình quân theo ngày của danh mục chứng khoán trong thời gian tối thiểu 180 ngày liền kề trước ngày xác định tư cách nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.
  • Cá nhân có thu nhập chịu thuế năm gần nhất tối thiểu là 01 tỷ đồng tính đến thời điểm cá nhân đó được xác định tư cách là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.

Những lưu ý để đầu tư trái phiếu doanh nghiệp hiệu quả

Để mang lại hiệu quả và thành công khi đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp, NĐT cần lưu ý những vấn đề sau:

  • Doanh nghiệp niêm yết trái phiếu. Có độ uy tín cao, rõ ràng; minh bạch và lịch sử kinh doanh phát triển lâu đời.
  • Nên chọn trái phiếu doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh ổn định và tạo ra dòng tiền ổn định.
  • Ban lãnh đạo, quản trị của doanh nghiệp cũng là yếu tố quan trọng. Nên chọn doanh nghiệp có ban lãnh đạo, quản trị uy tín và có kinh nghiệm cao trong lĩnh vực.
  • Doanh nghiệp có tình hình tài chính vững chắc và chỉ số tăng trưởng ở mức tốt. Dòng tiền ổn định, bền vững và đặc biệt là có tỷ lệ nợ ở mức độ an toàn.

Tóm lại

So với các kênh như cổ phiếu, bất động sản hay vàng, đầu tư trái phiếu doanh nghiệp là hình thức đầu tư với lãi suất không quá cao. Tuy nhiên, đây là một kênh đầu tư khá an toàn, chắc chắn mà bạn có thể lựa chọn khi mới bắt đầu làm quen với việc đầu tư sinh lời. Bên cạnh đó, đầu tư trái phiếu doanh nghiệp cũng sẽ có những rủi ro nhất định mà bạn có thể gặp phải. Hãy cân nhắc cẩn trọng để mang lại hiệu quả đầu tư tốt nhất. Chúc bạn thành công!